Üretim yönetiminin ilk kurulum kararı, organizasyon yapısının sistemde nasıl modelleneceğidir. Bu yapı; stoğun nerede tutulacağını, maliyetin nerede toplanacağını, planlamanın hangi kapsamda çalışacağını ve yetkilerin nasıl dağıtılacağını belirler. Sonradan değiştirilmesi en zor karardır.
8.1 Üretim tesisi organizasyonu
Yapı taşları
Şirket ve mali birim: Muhasebenin ve yasal raporlamanın çerçevesi.
Tesis: Üretimin yapıldığı yer; kendi stoğu, takvimi ve planlama parametreleri vardır. Maliyet ve planlama hesaplarının temel kapsamıdır.
Depo ve stok yeri: Tesis içindeki fiziksel veya mantıksal stok noktaları: hammadde, hat kenarı, yarı mamul, karantina, mamul.
Üretim alanı: Tesis içindeki bölüm; bir veya daha fazla iş merkezini kapsar.
İş merkezi: Kapasitenin, maliyetin ve çizelgelemenin taşıyıcısı olan en küçük kaynak birimi.
Maliyet merkezi: Giderlerin toplandığı ve iş merkezlerine aktarıldığı muhasebe birimi.
Tasarım ilkeleri
Tesis sayısı, fiziksel lokasyondan çok planlama ve maliyet ihtiyacına göre belirlenmelidir.
Aynı malzeme farklı tesislerde farklı maliyetle değerlenebilir; bu bilinçli bir tercih olmalıdır.
Stok yerleri, fiziksel gerçekliği yansıtmalıdır; sistemde olmayan bir ara stok, sayım farkı olarak geri döner.
İş merkezi tanımı ne çok kaba ne çok ince olmalıdır: kaba tanım çizelgelemeyi anlamsızlaştırır, aşırı ince tanım veri toplama yükünü katlar.
Sık yapılan kurulum hataları
Tek tesis, çok fabrika: Fiziksel olarak ayrı iki fabrikanın tek tesis olarak tanımlanması. Sonuç: stok ve kapasite karışır, hangi fabrikanın ne ürettiği ayrıştırılamaz.
Aşırı ince iş merkezi: Her tezgâhın ayrı iş merkezi yapılması, ancak veri toplama altyapısının olmaması. Sonuç: yüzlerce kaynak tanımı, hiçbirinde güvenilir veri.
Yarı mamulün stoklanmaması: Ara ürünlerin fantom olarak tanımlanması, oysa fiilen stokta bekliyor olması. Sonuç: yarı mamul stoğu sistemde görünmez, sayımlar tutmaz.
Maliyet merkezinin iş merkeziyle örtüşmemesi: Sonuç: genel giderlerin ürüne dağıtımı gerçeği yansıtmaz.
8.2 Üretim yönetimi organizasyonu ve roller
Rol
Sorumluluk
Sistemdeki temel ekranı
Üretim müdürü
Tesis performansı, kapasite kullanımı, maliyet ve iyileştirme
Tesis paneli, puan kartı, kayıp analizi
Planlama sorumlusu
Ana plan, malzeme ve kapasite planı, çizelge
Planlama tablosu, çizelge ekranı, ihtiyaç listeleri
Vardiya amiri
Vardiya içindeki iş dağılımı, müdahale, personel yönetimi
Vardiya paneli, iş emri listesi, duruş kayıtları
Operatör
Operasyonun yürütülmesi ve bildirimi
Terminal ekranı, iş emri talimatı, bildirim ekranı
Üretim mühendisi
Ürün ağacı, rota, standart süreler ve süreç iyileştirme
Ürün ağacı ve rota bakım ekranları, değişiklik emirleri
Kalite sorumlusu
Kontrol planları, serbest bırakma, uygunsuzluk ve düzeltici faaliyet
Maliyet hesaplama, sapma raporları, yarı mamul değerleme
Depo sorumlusu
Malzeme hazırlığı, hat besleme, mamul teslimi
Malzeme çekme listeleri, stok hareketleri
Yetkilendirmenin üretime özgü yanı
Üretimde yetkilendirme yalnızca bir güvenlik konusu değil, aynı zamanda bir veri kalitesi konusudur. Kimlerin ürün ağacını değiştirebileceği, kimlerin standart süre güncelleyebileceği, kimlerin fire miktarını düzeltebileceği ve kimlerin iş emrini geriye dönük kapatabileceği net olmalıdır.
Bu yetkiler dağınık olduğunda, sistemdeki veri zamanla "birilerinin düzelttiği" bir hâle gelir ve güvenilirliğini yitirir. Her düzeltmenin gerekçesiyle birlikte kayda geçmesi, bu güveni korur.
